İKTİSADİ DAVRANIŞLARIMIZIN PSİKOLOJİK TEMELLERİ

İzlence Konu Başlık

Hafta Teori Konu Başlıkları
1 İnsanın dünyayı anlamlandırma da dinlerle yolunu ayırış noktası: İonia Devrimi. Thales’den başlayıp Sokrates, Platon ve Aristo ile devam edip, Antik Roma’daki Stoacılara kadar dünyayı din yerine akılla anlamlandırma konusunda atılan adımlar ele alınacaktır. Ardından Orta Çağ felsefesi, İslam felsefesi izinde dinlerin İonia Devrimi ve rasyonel akıl kullanarak dünyayı anlamlandırma girişimi karşısındaki çaresiz çırpınışı incelenecektir. Haftanın Filmleri: Ana Film: Lars von Trier, Melancholia 2011. Alternatif Film: Neill Blomkamp, Chappie 2015.
2 13.yüzyıldan itibaren Alman krallarının, Vatikan yönetiminin hayatın düzenleyici alanından dini çıkarmak üzere attığı ilk adımlar. İbn-i Rüşd, Dante Alighieri’nin İlahi Komedyası, Kara ölüm – Veba Salgını, Borgias’ın papalık dönemi, Rönesans Sanatı, Martin Luther ve Protestanlık devrimi gibi olgular ele alınarak, kıtasal rasyonalistler olarak adlandırılan Descartes, Spinoza ve Leibniz’in dinin olmadığı bir dünyada doğruyu ve yanlışı nasıl ayırt edeceğimize dair yaptıkları epistemolojik tartışmalar incelenecektir. Bu üçlünün yarattığı rasyonel temeli baz alarak Rousseau, Diderot ve Voltaire gibi düşünürlerin akla dayalı bir politik yönetimin nasıl olacağı yönündeki önerileri ve bunun sonucunda oluşan Fransız Devrimi tartışılacaktar. Napoleon’un bu devrimi Avrupa’ya yayma girişimi özetlenecektir. Tüm bu görüşlerin İngiltere’deki etkisinin, neden İngiliz Deneyciliği-Ampirizm, Faydacılık-Utiliteryanizm şeklinde geliştiği incelenerek ve bu çerçevede John Locke, Francis Bacon, David Hume gibi İngiliz felsefecilerinin görüşleri ele alınacaktır. Böylece 1700’lerin başına geldiğimizde Avrupa’da doğru ve yanlış, iyi ve kötü gibi olguların, dinlerden bağımsız bir temel kazandığı ve bu temelin ne gibi gelişmelere ve problemlere yol açtığı özetlenecektir. (İlave olarak ikinci dersten itibaren her derste ele alınan düşüncelerin ilgili dönemin müziğini nasıl etkilediği örneklerle ele alınacaktır.) Haftanın Filmleri: Ana Film: Gerard Corbiau, Farinelli 1994. Alternatif Film: Stephen Frears, Dangerous Liaisons 1988.
3 Immanuel Kant’ın görüşleri ele alınacaktır. Psikolojinin temellerini de oluşturan Kant’ın Fenomenolojik görüşleri nelerdir? Kant’a göre algı nedir? Neleri algılayabiliriz? Sentetik Apriori devrimi. Dünya Platon’dan sonra yeniden idealist felsefeye dönüyor. Kant’a göre insan aklının sınırları nelerdir?
4 Georg Wilhelm Hegel’in görüşleri ele alınacaktır. Hegel’in görüşleri Antik Yunan’dan 19.yüzyıla adım adım ilerleyen, hayatın anlamını akıl ile açıklama girişiminden neden bir sapmadır? Hegel neden akla dayalı bir din oluşturmaya çalışmıştır? Hegel’in görüşlerinin geniş kapsamlılığı nasıl o günden sonraki bütün felsefecileri, istisnasız kendi içine hapsetmiştir?
5 Hegel’in çocukları: Soren Kierkegaard, Arthur Schopenaur, Karl Marx ve Friedrich Wilhelm Nietzche. 19.yüzyıl boyunca Hegel’in açtığı derin çukurdan bu dört düşünürün nasıl çıkmaya çalışıp, başarısız oldukları incelenecektir. Haftanın Filmleri: Ana Film: Sophia Coppola, Lost in Translation 2003. Alternatif Film: Woody Allen, Match Point 2005.
6 Bir önceki hafta ele alınan 19.yüzyıldaki nihilist ve varoluşsal bunalım ile ilgili tartışmaya edebiyatçılar dahil oluyor… Romantizm akımı: Samuel Taylor Coleridge’in “The Rime of Ancient Mariner” şiiri, Marry Shelly’nin Frankenstein romanı başta olmak üzere bazı eserler tartışılarak romantizm akımının neden bu dönemde doğduğu incelenecektir. Bu tartışmaya dahil olan Fyodor Mihayloviç Dostoyevsi’nin Suç ve Ceza ile Karamazov Kardeşler eserleri, Herman Melville’in Moby Dick adlı eseri, Lev Nikolayeviç Tosltoy’un Savaş ve Barış aslı eseri ve Arthur Rimbaud’un şiirleri ele alınacaktır. Haftanın Filmleri: Ana Film: Agnieszka Holland, Total Eclipse, 1995.
7 Rasyonalite dalgası Osmanlı’ya vuruyor. II.Mahmut’un modernleşme çabalarını başlatması; Eğitim, Ordu ve Kıyafet Devrimi. Tanzimat Fermanı ve Abdülmecit. Abdülaziz ve ilk darbe: Birinci Meşrutiyet. II. Abdülhamit ve darbenin intikamı ile reformların devamı… İkinci darbe ve İkinci Meşrutiyet. Üçüncü darbe ile İttihat ve Terakki dönemi. Birinci Dünya Savaşı. Cumhuriyet Dönemi.
8 Martin Heidegger ve postmodern felsefenin başlangıcı. Heidegger’in görüşlerinin; Hannah Arrent, Jean Paul Sartre, Jacques Lacan ve Simon de Beauvoir üzerindeki etkileri. Claude Levi-Strauss ve Ferdinand de Saussure - yapısalcılığın doğuşu.
9 Gilles Deleuze ve Felix Guattari’nin Kapitalizm ve Şizofreni adlı kitabının incelenmesi. Body Without Organs, çokluluk, rizomlar, arzunun akışkanlığı, kaçış çizgileri ve göçebe şizolar gibi kavramlar ele alınacaktır. Bu çerçeve de psikanalitik yaklaşımın devrim ve kapitalizm ile ilişkisi. Minör bir edebiyat incelemesi: Franz Kafka. Body Without Organs ve sadomazoşizm- BDSM. Didem Madak şiirlerinin incelenmesi. Haftanın Filmleri: Ana Film: Alan Parker, The Wall 1982. Alternatif Film: Roman Polanski, Venus in Fur 2013.
10 Bu derste resim sanatından yaklaşık 250 resim incelenerek, Foucault’nun geneoloji tekniği ile tüm bu tartışmanın insan beynindeki imaj karşılıkları incelenecektir. Bunun yanı sıra Body Without Organs kavramı reklamlar üzerinden tartışılacaktır. Haftanın Filmleri: Ana Film: Bruno Nyutten, Camille Claudel, 1988.
11 Michel Foucault, geneoloji ve arkeoloji yöntemi. Öteki kimdir? Sınır Deneyim, Deliliğin Tarihi, Hapishanenin Tarihi, Cinselliğin Tarihi gibi kitaplar incelenerek; Foucault’nun içine atıldığımız hapishaneden çıkmak için önerdiği yöntemler incelenecektir. Bunun yanı sıra Foucault’nun, Judith Butler ve feminist düşünce üzerindeki etkileri tartışılacaktır. Haftanın Filmleri: Ana Film: Celine Sciamma, Lady on Fire, 2019.
12 Frankfurt Okulu. Theodor W. Adorno. Max Horkheimer ve aklın manipülasyonun da Freudyen tekniklerin kullanılması. Jürgen Habermas ve kamusal alanda iletişim teorisi. Charles Taylor seküler çağ ve “dinsiz bir dünya mümkün mü?” sorusunun cevaplanması. Slovaj Zizek: Küresel Isınma ve Global Sosyalizm. Post Truth olgusu. Haftanın Filmleri: Ana Film: Adam Mckay, Don’t Look Up 2021. Alternatif Film: Adam Curtis, The Century of the Self 2002. (Belgesel).
13 “Kendi potansiyelimin maksimumunu yaşamalıyım”, “Kendimin en iyi versiyonu olmalıyım” “ Kendime karşı dürüst olmalıyım” “ Kendimi çok başarısız hissediyorum” “Her yeri görmek her şeyi yapmak istiyorum” gibi cümlelerin global bir salgın şeklinde hepimizin hayatına egemen olmasının nedeni nedir? Byung Chul Han felsefesi ve günümüz performans toplumu, şeffaflık toplumu, depresyon toplumu, Hegelyen efendi köle ilişkisinin 21 yy. da yeniden yorumlanması. Haftanın Filmleri: Ana Film: Daniel Kwan, Daniel Scheinert, Everything Everywhere All at Once, 2022. Alternatif Film: Jean Go-woon, Microhabitat, 2017.
14 Ders boyunca tartışılan bütün konular çerçevesinde Türkiye ve 21.yüzyılda insan olmak olgusu ele alınacaktır. Haftanın Filmleri: Ana Film: Nuri Bilge Ceylan, Ahlat Ağacı, 2018.

Bilgi İşlem Daire Başkanlığı © 2026