BİZANS'TA BİLİM

İzlence Formu

Ders Adı BİZANS'TA BİLİM Kod BITA3070
Kredi 2 AKTS 4
Z/S Zorunlu Teorik Saat 2
Uygulama Saat 0 Lab Saat 0
Ders Dili Türkçe Dersi Veren Prof. Dr. AYŞE FEZA GÜNERGUN

Dersin Amacı

Bizans İmparatorluğu döneminde bilim ve eğitim faaliyetlerini tanıtmak.

İçerik

Bilim ve teknoloji, tarih boyunca değişik coğrafya ve medeniyetlerde gelişmiştir. Yedinci – onbeşinci yüzyıllar arasında Anadolu ve Trakya bölgesinde hüküm süren Bizans medeniyetinde bilim, büyük ölçüde Eski Yunan ve Helenistik dönem çalışmalarına dayanmaktadır. Bizanslı bilim adamları Eski Çağ’ın bilimsel mirasın korunmasına katkıda bulundukları gibi bazı alanlara yeni katkılar getirdikleri de kabul edilmiştir. Yunan biliminin Avrupa’ya İslam bilimi üzerinden geçişi yanında, Bizans üzerinden de bir aktarma söz konusudur. Bu derste, altıncı yüzyıldan (I.Jüstinyen dönemi) başlayarak Bizanslı bilim adamları, bilimsel çalışmaları, Bizans İstanbulu’nun bilim, eğitim ve sağlık kurumları, 13. Yüzyıldan sonra Bizans biliminin İran üzerinden gelen etkiler çerçevesinde gelişmesi ele alınarak, üzerinde yaşadığımız topraklarda 6-15.yüzyıllar arasındaki bilim faaliyeti tanıtılacaktır. Özellikle matematik, astronomi, tıp ve eczacılık dallarında yapılan çalışmalar konu edilecektir

Öğrenme Çıktıları

Bu derste öğrenciler Bizans İmparatorluğu döneminde bilim, teknoloji ve tıp dallarında yapılan çalışmaları, bizanslı bilim adamları ve eserlerini, Bizans sağlık kurumlarını tanıma imkanı bulacak, böylelikle üzerinde yaşadığı topraklarda altıncı - onbeşinci yüzyıllar arasında yani Osmanlı öncesinde bilim, teknoloji ve tıp dallarında çalışmaların yapıldığı bilincine kavuşacaklardır.

Yeterlilik İlişkisi

Dersler öğrenciye sözlü ve powerpoint olarak sunulmakta ve ayrıca görsel malzeme ve belgeler yardımıyla desteklenmektedir.

Kaynaklar

“Bizans’ta Bilim” dersi için kaynakça (Elimde kopyaları bulunan kaynaklar) Genel “La Science Byzantine,” Histoire Générale des Sciences, Tome 1: La Science Antique et Médievale, ed. René Taton, Presses Universitaires de France, Paris 1966, p.544-556. Kurt Vogel, “Byzantine Science,” The Cambridge Medieval History, vol.4 (The Byzantine Empire), part 2, ed. J. M. Hussey, Cambridge University Press, 2nd. ed. 1967, p. 264-305. Sevim Tekeli, Modern Bilimin Doğuşunda Bizans’ın Etkisi, Ankara 1975, 142 s. The Oxford Dictionary of Byzantium, Oxford University Press, 1991 (bilim ve bilim insanlarıyla ilgili bütün makaleler). The Occult Sciences in Byzantium, Geneva: La Pomme d’Or, 2006 içindeki aşağıdaki makaleler: Introduction Maria Papathanassion, “Stephanos of Alexandria,” Michele Mertens, “Greco-Egyptian Alchemy in Byzantium,” George Saliba, “Revisiting the astronomical contacts between the World of Islam and Renaissance Europe” Oxford Handbook of Byzantine Studies, Elizabeth Jeffreys, John F. Haldon, Robin Cormack Oxford University Press, 2008, 1021 sayfa. (yalnızca Education, Numeracy and Science, Military Technology and Warfare, Agriculture and Agricultural Technology bölümlerinin kopyaları var). Efthymios Nicolaidis, Science and Eastern Orthodoxy, Baltimore: The John Hopkins University Press, 2011, 252 s. Annie Pralong, Bizans, Yapıtlar, Meydanlar, Yaşamlar, Kitap Yayınevi, İstanbul 2011 Paul Magdalino, “Paleologoslar döneminde yaşanan Bizans Rönesans'ı: Theodoros Metokhites ve Kariye Manastırı.” Véronique François, “İyileşmek ve iblislerden korunmak: Konstantinopolis'ten İstanbul'a toprak kaplar.” Astronomy Anne Thion, Etudes d’astronomie byzantine, Variorum 1994 (6 makale). Joseph Gerard Leichter, The Zij as-Sanjari of Gregory Chioniades: Text, Translation, and Greek to Arabic Glossary, Thesis, Brown University, May 2004, 567 s. David Pingree, “Gregory Chioniades and Palaeologan Astronomy,” Dumberton Oaks Papers, vol.18 (1964), pp. 133+135-160 (JStor) Tıp Dumberton Oaks Papers, Number 38, Symposium on Byzantine Medicine, ed. John Scarborough, Dumberton Oaks, 1985 Thimothy S. Miller, The Birth of the Hospital in the Byzantine Empire, Baltimore: The John Hopkins University Press, 1985, 288 s. G. Androutsos, M. Karamanou, A. Matsaggas, “Les institutions hospitalieres de Byzance et l’hôpital (Xénon) du monastere du Christ Sauveur Pantocrator de Constantinople,” Presse Med. 2012; 40:68-73. Teknoloji John Haldon, “Greek Fire revisited: recent and current research,” in E. Jeffreys (ed.) Byzantine Style, Religion and Civilisation: in Honour of Sir Steven Rumciman, Cambridge University Press, 2006, pp. 290-325. Simya G. Katsiampoura, “Transmutation of Matter in Byzantium: The Case of Michael Psellos, the Alchemist,” Sci & Educ (2008) 17:663-668. Eğitim Adnan Adıvar, “Bizans’ta Eğitim Müesseseleri,” Tarih Dergisi, Cilt 5 Sayı 8, Eylül 1953, s. 1-54.

Öğrenme Çıktılarının Program Yeterliliklerine Katkısı

Program yeterliliklerine ders öğrenme çıktılarının katkıları 1, 2, 3 ve 12. maddeler için yüksek seviyede; 4,5,6,8,9,10 ve 11. maddeler için iyi seviyede; 7 ve 14. maddeler için orta seviyede ve 13. madde için ise düşük seviyede katkısı vardır.

2020 © Bilgi İşlem Daire Başkanlığı.