| Ders Adı | YÜKSEK ENERJİ FİZİĞİNDE ANALİZ BETİMLEME DİLİ (ADL) VE UYGULAMALARI I | Kod | YEPF9666 |
| Kredi | 3 | AKTS | 8 |
| Z/S | Seçmeli | Teorik Saat | 3 |
| Uygulama Saat | 0 | Lab Saat | 0 |
| Ders Dili | Türkçe | Dersi Veren | Prof. Dr. AYTÜL ADIGÜZEL |
| Dersin Veriliş Türü | Örgün | ||
Yüksek enerji fiziği (YEF) deneyleri proton, elektron gibi parçacık çarpışmalarının oluşturduğu verilerde maddenin temel yapıtaşları ve temel etkileşimlerine dair yeni bilgiler araştırır. Veriler bilgisayar programları tarafından takip edilir, nesneler yapılandırılır ve fizik analizine hazır hale getirilir. Analizler için hem büyük bir bilgisayar donanım altyapısına, hem de analizi gerçekleştirecek yazılım çerçevelerine ihtiyaç vardır. CERN Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (LHC) Standart Model ötesi fiziği açıklamaya aday kuramların öngördüğü olası yeni parçacıkların arayışında büyük fırsat yaratmıştır. Fırsatı değerlendirmek için deney verilerinin yüzlerce farklı son duruma (final state) bakılarak ve pekçok alternatif yöntem kullanılarak en hızlı ve doğru şekilde analiz edilmesi gerekir. Ayrıca analizlerin çeşitli gruplar halinde kombinasyonlarının yapılması en yüksek keşif duyarlılığına erişmede elzemdir. Dersin amacı analiz verimliliğini arttırmak için analiz fizik algoritmasını bilgisayara iletme alanında yenilik, kolaylık ve hız getirmek üzere kurgulanmış “alana özgü bir dil” öğrenmek ve yüksek enerji fiziği analizlerini bu dili kullanarak gerçekleştirmektir. Ayrıca yine ADL'de yazılmış analizleri olaylar üzerinde çalıştıracak CutLang yorumlayıcısı kullanılacaktır. Yorumlayıcı etrafında analizleri deneylerde kullanılan tüm standart olay formatlarında çalıştırabilen ve olay sayıları ve histogramlar gibi çıktılar sağlayan bir çerçeve de öğrenilmiş olacaktır. Hem gerçek verileri analiz etmek amaçlı hem de LHC sonuçlarını yeni fizik modelleri açısından yorumlayan fenomenoloji çalışmaları için çok sayıda LHC fizik analizi ADL'ye uyarlanacak ve CutLang ile çalıştırılacaktır.
Parçacık Fiziği, LHC ve LHC fiziği hakkında bilgi sahibi olma, analiz yapısı ve parçacık olaylarını inceleme, veriyi çözümleme, sistematik bilinmezleri irdeleme, istatistiksel analiz yetisi kazanma, deney sonuçlarını yorumlama, CERN kütüphanelerini kullanmayı öğrenme, fizik analizlerini Analiz Betimleme Dilini kullanarak yazma ve çalıştırma
Ders notlarının sunumu desteği ile aktarımı, bilgisayar uygulamaları, soru-cevap yöntemi, proje ve ödevler verilmesi
https://github.com/unelg/CutLang https://adl.web.cern.ch/index.html