İDEOLOJİ VE SÖYLEM ANALİZİ

İzlence Formu

Ders Adı İDEOLOJİ VE SÖYLEM ANALİZİ Kod 100
Kredi 3 AKTS 8
Z/S Seçmeli Teorik Saat 3
Uygulama Saat 0 Lab Saat 0
Ders Dili Türkçe Dersi Veren Doç. Dr. MEHMET ARISAN
Dersin Veriliş Türü Örgün

Dersin Amacı

Bu ders insanı belirli bir özne olarak var eden tarihsel ve toplumsal hegemonik süreçlerin oluşma, pekişme ve çözülme süreçlerini detaylı ve derinlikli bir şekilde incelemekte maddi tarihsel koşullar ile öznel olarak nitelenebilecek zihinsel ve dilsel algılama mekanizmaları arasındaki diyalektik ilişkiyi çözümleyerek insan ve maddi tarihsel koşullar arasındaki ilişkiyi ortaya çıkarmak suretiyle hem insanı siyasi olarak şekillendiren koşulları anlamamızı sağlamak hem de insanın öznel olarak bu (siyasi, toplumsal ve iktisadi) koşulları değiştirme ve dönüştürme kapasitesine işaret etmeyi amaçlamaktadır.

İçerik

Bu derste ideoloji kavramaından yola çıkılarak insanın nasıl bir siyasi özne olarak inşa edildiğini ve bu "özne" inşasının nasıl şekillendiğini ve zaman/ tarih içinde şekillendiği incelenecektir. Bu amaçla Marx'ın ideoloji tanımlarının eleştirel olarak ele alınması ile başlanarak, Althusser ve Gramsci gibi düşünürlerin bu konudaki yaklaşımları değerlendirilecek daha sonra ise yapısal dilbilim (Saussure) ve göstergebilim (Barthes) çerçevesinde insan algısı ve anlam matrislerinin oluşum ve dönüşümleri üzerinde durularak Foucault sosyolojisi ve ağırlıklı olarak Lacan'ın psikanalitik teorileri incelenerek siyasal anlam matrislerinin nasıl hegemonik yapılara dönüştüğünü ve bu yapılara nasıl müdahale edilerek alternatif anlam matrisleri ve alternatif hegemonik yapılar üretilebileceği üzerinde durulacaktır.

Öğretim Yöntemleri

Konferans, Sunumlar, Soru-Cevap ve Tartışmalar

Kaynaklar

Karl Marx, Antonio Gramsci, Louis Althusser, Ferdinand de Saussure, Roland Barthes, Michel Foucault, Jacques Lacan, Slavoj Zizek, Judith Butler, Yannis Stavrakakis ve Ernesto Laclau adlı düşünürlerin çeşitli eserleri ve bunlarla ilgili eleştirel bazı ikincil kaynaklar okuma listemizde yer almaktadır. Detaylı ders kapsamında dağıtılan detaylı ders izlencemizde yer alacaktır.

Bilgi İşlem Daire Başkanlığı © 2026