Bu derste, yirminci yüzyılda modern Türk edebiyatının dönüm noktaları ve başyapıtları niteliğindeki romanlar ve roman yazarları üzerinden Türkiye’nin toplumsal, kültürel ve siyasi değişim süreci incelenecek ve bu sürece dair edebiyat çevrelerinin ve onlarla etkileşim halindeki aydın ve akademisyenlerin yaptığı tartışmalar incelenecektir. Roman gerek Batı’da gerekse Türkiye’de toplumsal, kültürel ve siyasi değişimleri, bu değişimlerin yarattığı sorunları işleyen, insanların bu değişim süreçlerini nasıl deneyimlediklerini ve algıladıklarını yansıtan ve yorumlayan bir edebi türdür. Bunun yanında, sosyal bilimlerin gelişmediği, otoriter rejimlerin düşünce özgürlüğünü kısıtladığı, akademisyenlerin “resmi” söylemlerin dışına çıkamadığı Türkiye’nin yakın geçmişinde, roman yazarları toplumsal ve siyasi sorunları kurmaca metinler üzerinden daha özgürce ve eleştirel bir şekilde gündeme getirmiş ve tartışabilmişlerdir. Bu anlamda, romanlar ülke aydınları için önemli bir siyaset yapma aracı olmuş, eleştirel düşünceleri ifade etme imkânı sunmuştur. Alternatif tarih, toplum ve siyaset tahayyülleri romanlar yoluyla kamuoyu ile buluşmuştur. Ayrıca, romanlar yüksek siyasete odaklı siyasi tarihçiliğimizin aksine, gündelik yaşama, toplumsal ilişkilere, bireylerin iç dünyasına ışık tutarak genelde klasik tarihsel belgelerde temsil edilmeyen kimlikleri, sesleri ve yaşam deneyimlerini yansıtarak Türkiye tarihini ve siyasetini derinlemesine kavrayabilmek için temel kaynaklardan biridir. Bu derste, Türk romanına yansıdığı kadarıyla Türkiye’nin yakın geçmişi ve Türk siyasi yaşamı tartışılacaktır. Bu dersin bir diğer amacı da, siyasi ve tarihsel analiz yaparken edebiyat merceğinden bakma alışkanlığı ve becerisi elde edilmesidir.

Derste Osmanlı İmparatorluğu'ndan günümüze modern Türkiye'de romanın her dönemdeki öncü nitelikteki temsilcileri, roman akımları, öncü roman yazarlarının temel eserleri, bu eserlere konu olan siyasi, toplumsal, kültürel meseleler, dönemlerin sorunlarının edebiyat üzerinden nasıl tartışıldığı, romancıların kültürel, toplumsal ve siyasi eğilimlerinin rolü, romanların içerikleri ile teknikleri arasındaki ilişkiler, bu süreçte dünyadaki roman akımlarının Türk romanına etkileri, her bir derste belirli romanlar üzerinden tartışılacaktır.

Ders öğretim üyesinin klasik sunumları yanında, sınıf içi sunuş ve tartışmalarla yürütülecektir.

Derste yararlanılacak kaynaklar, romanlar dışında aşağıdaki gibidir. Terry Eagleton, Marksizm ve Edebiyat Eleştirisi. Çev. Utku Özmakas. İstanbul: İletişim, 2012. Georg Lukács, Roman Kuramı. Çev. Cem Soydemir. İstanbul: Metis, 2002. Jale Parla, Don Kişot’tan Bugüne Roman. İstanbul: İletişim, 2012. Taner Timur, Osmanlı-Türk Romanı’nda Tarih, Toplum ve Kimlik. Ankara: İmge Kitabevi, 2002. Berna Moran, Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış (I-II-III). İstanbul: İletişim, 2013. Berna Moran. Edebiyat Kuramları ve Eleştiri. İstanbul: İletişim Yayınları, 1999 Kemal Karpat, Osmanlı’dan Günümüze Edebiyat ve Toplum: İstanbul, Timaş, 2009. Yıldız Ecevit. Türk Romanında Postmodernist Açılımlar. İstanbul: İletişim Yayınları, 2001.