Batı psikolojisinin insanı ele alırken sergilediği sınırlılıklar, bireyin özelliklerini değerlendirirken ortaya çıkan yetersizlikler ve genellenemeyen sonuçlar gibi sebepler her kültürün kendi içinde incelenmesi gerektiğini öne süren yerel psikoloji anlayışını doğurmuştur. Ruh ve bedenden müteşekkil bir varlık olarak insanın anlaşılabilmesi için bütüncül bir rehberlik kaynağına sahip ilkeleri içeren bir disipline ihtiyaç vardır. Bunlara bağlı olarak genel çerçevede kültürlerarası psikoloji, özelde ise İslami Psikoloji son dönemde oldukça önem kazanmıştır. İslâm dini geleneği ve bu gelenekten beslenen İslami psikoloji yaygın bir biçimde hayatın tüm alanları ile toplumun hemen her tabakasına dair bütüncül bir birlik sağlama niteliğine haizdir. İslâmî Psikoloji dersinde psikolojiyi İslamî perspektiften gören İslamî psikoloji, modern dönemde Muhammed İkbal, Muhammed Osman Necati, Malik Badri gibi isimlerde Batı’ya yönelik ilk eleştirilerin görüldüğü; yeni bir nefs ilmi, yeni bir dünya görüşü olarak sunularak; katılımcıların bu mirastan faydalanması ve aktüel yaşamına uygulaması için gerekli teorik ve pratik bilgilere yer verilecektir. Katılımcıların İslamî psikolojinin insana bütünsel olarak yaklaşma tezinden hareketle insanın “kalp, nefs, ruh, akıl, ihsas” gibi ruhsal zaviyelerini bütünüyle ele alacak bir psikoloji yaklaşımını tanımaları, Batı psikolojisinin pozitif yönlerini ve İslamî perspektifi birleştirerek insanı daha bütüncül yaklaşımla değerlendirmeyi; İslam bilginlerinin ve erken dönem Müslüman âlimlerinin miras bıraktığı literatür birikiminin ışığında modern psikolojinin çözüm getiremediği noktalara İslamî perspektifle sunulan çözümleri öğrenmeleri amaçlanmaktadır.

Ders içeriğinde İslam alimlerinin insanın hem maddi hem manevî problemlerine yaklaşımı ve bunların çözümü bağlamındaki tespitleri ele alınacaktır. Fıtrat, beden, ruh, kalb, kalb sağlığı ve hastalıkları, ölüm korkusu, uyku, beslenme, tıbbı nebevi, bilginin İslamileştirilmesi meselesi konularına yer verilecektir. İnsanın manevi ihtiyaçlarının neler olduğu ve ruh sağlığını nasıl muhafaza edeceği hakkında değerlendirme yapma yetisi kazandırmak amaçlanmaktadır.

1- Anlatım, 2- Soru - Cevap, 3- Tartışma, 4- Uzman kişilere başvurma

• Farukî, İ. R. (2016). Bilginin İslamileştirilmesi: Genel Çalışma Planı ve İlkeler. İstanbul: Risale. • Ali, M. M. (2013). The History and Philosophy of Islamization of Knowledge. International Islamic University Press. • Utz, A. (2011). Psychology from The Islamic Perspective. International Islamic Publishing House. • Altun, V. (2014). İslam Düşüncesini Yeniden İnşa Çabası: Bilginin İslamileştirilmesi. Birey ve Toplum, 4, 163-191. • Ali, M. M. (2012). İslam Düşüncesi ve Medeniyetinin Yeniden Yapılanması: Bilginin İslamileştirilmesi Akımının Analizi. Journal of Istanbul University Faculty of Theology (5), 169-184. • Razak, M. A., & Hisham, N. A. (2012). Islamic Psychology and the Call for Islamization of Modern Psychology. Journal of Islam in Asia, 9 (1), 156–183. • Yasien Mohammed, Islamization of Knowledge, A Comparative Anaylsis of Faruqi and Rahman, Muslim Education Quarterly, C. II, no: 1, 1993. • Kaplick, P. – Skinner, R. (2017). Review: The Evolving Islam and Psychology Movement. European Psychologist. 22 (3). 198-204. • Siddiqui, B. B., & Malek, M. R. (1996). Islamic Psychology: Definition and Scope. M. G. Husain içinde, Psychology and Society in Islamic Perspective. New Delhi: Indien Institute of Objective Studi • Uysal, S. (2021). Gelenek ile Gelecek Arasında İslami Psikoloji, Çamlıca Yayınları: İstanbul • Vahab, A. A. (1996). An Introduction to Islamic Psychology. New Delhi: Institute of Objective Studies. • Younous, F. (2017). Principles of Islamic Psychology. Author House. • Uysal S. (2021). İslami Psikolojinin Kaynakları İmkân ve Sınırlılıkları içinde Din Psikolojisi, Nevzat Gencer & Muammer Cengil, Editör, Lisans Yayıncılık, İstanbul, ss.313-344, 2021. • Al-Karam, C. Y. (2018). Islamic Psychology: Towards a 21st Century Definition and Conceptual Framework. Journal of Islamic Ethics, 97-109. • Awaad, R., Elsayed, D., & Ali, S. (2020). Islamic Psychology A Portrait of its Historical Origins and Contributions. H. Keshavarzi, F. Khan, B. Ali, & R. Awaad içinde, Applying Islamic Principles to Clinical Mental Health Care (s. 69-95). New York: Routhledge. • Ayten, A. (2012). Arap Ülkelerinde İslami Psikoloji ve Din Psikolojisi Çalışmaları. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 12 (2), 51-99. • Düzgüner, S. (2017). Dini Psikoloji ve İslam Psikolojisi Bağlamında Din Psikolojisini Yeniden Düşünmek. İslamî İlimler Dergisi. 12. 133-163. • Koshravi, Z., & Bagheri, K. (2006). Towards An Islamic Psychology: An Introduction to Remove Theoretical Barriers. Psychological Studies Alzahra University, 1 (4), 5–17., 1 (4), 5-17. • Skinner, R. (2019b). Traditions, Paradigms and Basic Concepts in Islamic Psychology. Journal of Religion and Health, 1087-1094. 3. Kur’an-ı Kerim ve Hadis İlkeleri Işığında Psikoloji • Kur’an-ı Kerim • Necati, O. (2017). Kur’an ve Psikoloji. (Ç. H. Aydın, Dü.) Ankara: Fecr Yayınları. • Necati, M. O. (2000). Hadis ve Psikoloji. (Ç. M. Işık, Dü.) Ankara: Fecr Yayınları. • Aydın, H. (1999). Kur’an’da İnsan Psikolojisi. İstanbul: Timaş Yayınları. • Bakhtiar, Laieh. (2020). Quranic Psychology of the Self: A Textbook on Islamic Moral Psychology. • Raiya, H. A. (2015). Working With Religious Muslim Clients:A Dynamic, Qura’nic-Based Model of Psychotherapy. Spirituality in Clinical Practice. Vol. 2, No. 2. 120-133. • Raiya, H. A. (2012). Towards a systematic Qura’nic theory of personality. Mental Health Religion & Culture, 15 (3), 217-233. • Raiya, H. A. (2014). Western psychology and Muslim psychology in dialogue: comparisons between a Qura’nic theory of personality and Freud’s and Jung’s ideas. J Relig Health, 53 (2), 326-338. • Ibn Ahmad, Karyono. (2013). Quranic Verses Bring to Counselling Skills. Research on Humanities and Social Sciences. Vol.3, No.19. • www.sonpeygamber.info • Hökelekli, Hayati. (2009). İslam Psikolojisi Yazıları. İstanbul: DEM. • Uysal, S. “Erken Dönem Müslüman Âlimlerinde Nefs Kavramı” içinde Gencer, N. Cengil, M. (2021) Birey, Toplum ve Din. İstanbul: Çamlıca Yayınları. • İbn Sina. (2009). Eş-Şifa (Nefs Bölümü). İstanbul: Say Yayınları • El-Gazâlî, Ebu Hâmid. (1974). İhyau ulumi’d-din. (Çev. A. Serdaroğlu). İstanbul: Bedir Yayınevi. • Ebu Bekir Razi. (2021). Et-Tıbbu’r-Rûhânî (Ruh Sağlığı). İstanbul: İz Yayıncılık • Hanoğlu, İ. (2018). Kindi’de Klasik Psikoloji ve Temel Problemleri. Diyanet İlmi Dergi. C 54. S 2. • Varlı, N. (2019,). Erken Dönem İslâm Âlimlerinin Psikolojiye Katkıları: Akıl, Nefs, Ruh Kavramları. Antakiyat Journal of Social and Theological Studies, 2 (1), 67-89. • Haque, A. (2004 Winter). Psychology from Islamic Perspective: Contributions of Early Muslim Scholars and Challenges to Contemporary Muslim Psychologists. Journal of Religion and Health, 357-377. • Uysal, S. “Erken Dönem Müslüman Âlimlerinde Nefs Kavramı” içinde Gencer, N. Cengil, M. (2021) Birey, Toplum ve Din. İstanbul: Çamlıca Yayınları. • El-Gazâlî, Ebu Hâmid (1979). Kimyâ-yı Saâdet (Trc. A. F. Meyân). İstanbul: Bedir Yayınları. • Er-Rāzī, F. (1968). Kitabü’n Nefs ve’r-Ruh ve şerhu kuvâhüma. (T. M. Ma’sumi, Dü.) Pakistan. • Frager, R. (2003) Kalp, Nefs ve Ruh, Çev. İ. Kapaklıkaya, İstanbul: Gelenek Yayınları. • Sina, İ. (2020). Nefsin Halleri. İstanbul: Litera Yayıncılık. • Kutluer, İ. (2000). İlmu’n-Nefs. TDV İslâm Ansiklopedisi. • Skinner, R. (2019c). İslam Psikolojisinde Gelenekler, Paradigmalar ve Temel Kavramlar. Çev. Gencer, N. Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, 36: 669-682. • El-Belhi, Ebu Zeyd. (2012). Mesalihu'l-ebdan ve'l-enfüs: Beden ve Ruh Sağlığı. (Çev. Nail Okuyucu-Zahit Tiryaki). İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı. • Sina, İ. (1975). Eş-Şifâ. Kahire: G. C. Anawati-Said Zayid. • Eşref B. Muhammed. (2022). Hazâinü’s-Sa’âdât. ( Haz. M. Kaçar-N. İlhan). İstanbul: Endülüs Kitap. • Sina, İ. (2022). Şifalı Bitkiler ve Baharatlar (el-Kânun fi’t-Tıb Kitabından). İstanbul: Endülüs Kitap. • Awaad, R., Mohammad, A., Elzamzamy, K., Fereydooni, S., & Gamar, M. (2018). Mental health in the Islamic golden era: The historical roots of modern psychiatry. Islamophobia and Psychiatry içinde (3-17). • Hoca Tahsin. (2019). Psikoloji Yâhûd İlm-i Rûh. Çizgi Kitabevi. • Filibeli, Ahmed Hilmi. (2019). İlm-i ahvali’r-ruh (Ruh Hallerinin ilmi). İstanbul: Büyüyen Ay Yayınları. • Yusuf Kemal Bey. (2015). Gâyet’ül-Beyân fî Hakîkat-i İnsân yahut İlm-i ahval-i ruh. Çizgi Kitabevi. • Nebil, A. Tevfik, B. (1910-1911). Psikoloji-İlm-i Ahvâl-i Rūh. • Rıfat b. Mehmed Emin (1893). İlm-i Ahvâl-i Rūh ve Usûl-i Tefekkür. Çizgi Kitabevi. • İsmail Hakkı İzmirli. (1917). Felsefe-i Hikmet (I. Kitap İlm-i Nefs). • Yusuf Kemal Bey (1878) yılında yayımlanan Gâyet’ül-Beyân fî Hakîkat-i İnsân, • Ali İrfan (Eğriboz). (1909) İlm-i Ahvâli Rûh. • Bıçakcızade Hakkı. (1328). İlmü’r-ruh ve ahvaluhu. İzmir: Keşişyan Matbaası. • Turan, Ş. (2010). Osmanlılarda İlk Modern Psikoloji Kitapları: (1869-1900). Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul. • Bilir, M. K.- Artvinli, F. (2021). “The history of mental health policy in Turkey: tradition,transition and transformation” History of Psychiatry. Vol. 32(1) 3–19. • Haque, A. – Morgul, E. “Mental Illness Concepts and Care in Early Ottoman Era: Darrushifa Sultan Bayazid II”. • Altın, B. Ö. (2018). “Psychiatry, Space, and Time: Case of an Ottoman Asylum”. Journal of the Ottoman and Turkish Studies Association, Vol. 5, No. 1, pp. 67–89. • Badri, M. (1984). Müslüman Psikologların Çıkmazı. (Çev. Harun Şencan). İstanbul: İnsan Yayınları. • Badri, M. (2012). Düşünme: Gözlemden Tanıklığa. (Çev. Murat Çiftkaya). İstanbul: Mahya Yayınları. • Haque, A., Khan, F., Keshavarzi, H., & Rothman, A. E. (2016). Integrating Islamic traditions in modern psychology: Research trends in last ten years. Journal of Muslim Mental Health, 10 (1), 75–100. • Şahin, Ağılkaya Zuhal. (2019). Müslüman Psikologlar Kertenkele Deliğinden Çıktı mı? İslamî Psikoloji Alanındaki Gelişmeler. Turkish Studies. 14 (2). 15-47. • Sayar, K. (1999). Psikiyatri ve Kültür. İstanbul: İnsan Yayınları. • Sayar, K. (2003). Kültür ve Ruh Sağlığı: Küreselleşme koşullarında kültürel psikiyatri. İstanbul: Metis Yayınları. • Ed. Toprak, T. B. (2021). İslam Düşüncesinde Psikoloji ve Psikoterapi: Sağlam Temeller Yeni Ufuklar. İstanbul: Muhit Kitap. • Parker, I. (2022). İslami Psikanaliz ve Psikanalitik İslam- Kültürel ve Klinik Diyaloglar. İstanbul: İz Yayıncılık. • Düzgüner, S. (2023). Religion and Psychology: Complementary Views of Western and Islamic Psychology of Religion. Leiden: Brill. • Haque, A. (1998). Psychology and Religion: Their Relationship and Integration from an Islamic Perspective. American Journal of Islamic Social Sciences, 15, 97-116. • Aktaş, K. (2009). Gizli Telkinle Kur’ân Terapisi: Bilinçaltını yeniden inşa etmek. İstanbul: Elest Yayınları. • Tarhan, N. (2012). Mesnevi Terapi. İstanbul: Timaş Yayınları. • Bayzan, A. R. (2013). Sufi ile Terapist: Psikoterapiler ve Tasavvuf Üzerine Bir Karşılaştırma Denemesi. İstanbul: Etkileşim. • Sayın, E. (2014). Tasavvuf Terapisi. İstanbul: Nesil Yayınları. • Sayar, K. (2000). Sufi psikolojisi: bilgeliğin ruhu, ruhun bilgeliği İstanbul : İnsan Yayınları, 2000. • Rothman, A. – Coyle, A. conceptualizing an Islamic Psychotherapy: A Gorunded Theory Study. Spirituality in Clinical Practice. American Psychological Association 7(3), 197-213. • Rothman, A. (2018). An Islamic Theoretical Orientation to Psychotherapy içinde Islamically Integrated Psychotherapy edited by Carrie York Al-Karam, Templeton Press, 25-56. • Keshavarzi, H.-Ali, B. (2018). “Islamic Perspectives on Psychological and Spiritual Well-Being and Treatment” içinde Islamophobia & Psychiatry: Recognition, Prevention, and Treatment edited by H. S. Moffic,, J. Peteet, A. Hankir, R. Awaad. • Richards, P. S., & Bergin, A. E. (2014). Handbook of Psychotherapy and Religious Diversity. American Psychological Association. • Hamjah, S. H. & Akhir, N. S. M. (2014). Islamic Approach in Counseling. Journal of Religion and Health, 53, 279–289. • Haque, A., & Keshavarzi, H. (2013). Integrating indigenous healing methods in therapy: Muslim beliefs and practices. International Journal of Culture and Mental Health, 7 (3), 297-314. • Keshavarzi, H., Khan, F., Ali, B., & Awaad, R. (2020). Applying Islamic Principles to Clinical Mental Health Care: Introducing Traditional Islamically Integrated Psychotherapy. New York: Routhledge. • Pargament, K. I. (2007). Spiritually Integrated Psychotherapy: Understanding and Addressing the Sacred. The Guilford Press. • Prest, L. A., & Keller, J. F. (1993). Spirituality and family therapy: Spiritual beliefs, myths, and metaphors. Journal of Marital and Family Therapy, 9 (2), 137-148. • Rothman, A., & Coyle, A. (2018). Toward a Framework for Islamic Psycho- logy and Psychotherapy: An Islamic Model of the Soul. Journal of Religion and Health. Springer:, 57 (5), 1731–1744. • Ruschoff, I., & Kaplick, P. (2018). Integrating Islamic Spirituality into Psychodynamic Therapy with Muslim Patient. C. Y. al-Karam içinde, Islamically Integrated Psychotherapy: Uniting Faith and Professional Practice (Spirituality and Mental Health) (s. 127-132). • Awad, R. – Ali, S. (2015). Obsessional Disorders in al-Balkhi′s 9th century treatise: Sustenance of the Body and Soul. Journal of Affective Disorders. Volume 180. 185-189, • Haque, A. – Keshavarzi, H. (2013). Integrating Indigenous Healing Methods in Therapy: Muslim Beliefs and Practices. The International Journal of Culture and Mental Health. 7:3. 297-314 • Merter, M. (2014). Nefs Psikolojisi ve Rüyaların Dili. İstanbul: Kaknüs. • İbn Sirin. (1990). Tefsiru ahlamü't-tefaül. Beyrut: Dârü'l-Kitâbi'l-Lübnani. • İbn Sirin. (t.y.). Ta’birü’ru’ya. Beyrut: el-Mektebetü’s-Sekafiyye. • İbn Sirin. (2017). Rüyalar=haza ta’bir-name-i İbn Sirin (Haz. Savaşkan Cem Bahadır). İstanbul: Büyüyen ay Yayınları. • Freud, S. (2014). Rüyaların Yorumu I-II. (Çev. Dilman Muradoğlu). İstanbul: Say Yayınları • Schimmel, A. (2005). Halifenin Rüyaları: İslam’da Rüya ve Rüya Tabiri. (Çev. Tuba Erkmen). İstanbul: Kabalcı Yayınevi. • İmamoğlu, A. (2004). Psiko-sosyal Açıdan Rüya ve İstihare. İstanbul: Değişim Aktüel Yayınları. [veya] İmamoğlu, A. (1997). Rüya ve istiharenin psikolojik tahlili. Erzurum: Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi. • Fromm, E. (1992). Rüyalar, masallar, mitoslar: sembol dilinin çözümlenmesi. (Çev. Kaan H. Ökten, Aydın Arıtan) İstanbul: Arıtan Yayınevi. • Yüksel, H. A. (1996). Türk İslâm tasavvuf geleneğinde rüya. Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı, 1996. • Bulkeley, K. (2008). Psikolojik, kültürel ve dini boyutlarıyla rüyalar. (Çev. Dilek Cenkçiler). Ankara: ODTÜ Geliştirme Vakfı. • Eliade, M. (2017). Mitler, rüyalar ve gizemler: çağdaş inançlar ve arkaik gerçeklik arasındaki karşılaşmalar. (Çev. Cem Soydemir). Ankara: Doğu Batı Yayınları. • Hafız, H. (2020). “Din psikolojisi bağlamında rüya ve istihare yaşantısı üzerine nitel bir araştırma”. YL Tezi. İstanbul. • Coştu, F. C. (2021). Rüya ve Felsefe. Ankara: Eskiyeni Yayınları. • Ebû Bekr Abdullah b. Muhammed b. Ubeyd Ibn Ebu’d-Dünya. (1994). Morality in the Guise of Dreams: A critical edition of Kitâb al-Manam with Introduction. Leiden: Brill. • Kindî. (1994). Felsefi Risaleler (Uyku ve Rüyanın Mahiyeti Üzerine). (Çev: Kaya M). İstanbul: İz Yayıncılık. (ss. 139-148). • Bedri, M. (2020). Müslüman Bir Psikologtan Sosyal Çözümlemeler. (O. Nuriler, Çev.) İstanbul: Mahya Yayıncılık • Kutub, M. (1987). İnsan Psikolojisi Üzerine Etüdler. (B. Karlığa, Çev.) İstanbul: İşaret Yayınları. • Sabry, W. M. – Vohra, A. (2013). Role of Islam in the Management of Psychiatric Disorders. Indian J Psychiatry. Jan; 55(Suppl 2): S205–S214. • Basit, A.- Hamid, M. (2010). Mental Health Issues of Muslim Americans. JIMA. 42(3): 106–110. • Uysal, S. (2019). Psychological Effects of Islamophobia on Hijab Ban Victims in Turkey in The Context of February, 28 Hijab Ban Process and Religious Coping. Yakın Doğu Üniversitesi İslam Tetkikleri Dergisi. Cilt 5, Sayı 2, 281 – 314. • Rahman, H. -Hussin, S. (2021). Case Study of Using Ruqyah Complementary Therapy on a British Muslim Patient with Cluster Headache. European Journal of Medical and Health Sciences.