Osmanlı Devleti Batı iktisadî düzeni ve kapitalizm karşısında derin bir geri kalmışlık olgusuyla yüzlemiş, eski mukavemetini koruyabilmek için hukuktan iktisada uzanan reformlarla Batı iktisadî düzenine uyum sağlama yoluna gitmiştir. Kapitalizmin İslam’ın iktisadî ilkeleriyle uyuşmayan kabulleri karşısında Osmanlıların ürettiği çözümler/arayışlar İslam iktisat tarihi açısından henüz yeterince tartışılabilmiş değildir. Bu derste modernleşmenin iktisadî cephesinin merkezinde yer alan kurumsal bir yapı olarak bankacılık gelişimi, muameleleri, teşkilat yapısı ve iktisadî düşüncedeki yeri açısından incelenecek, özellikle faiz-riba tartışmaları bağlamında para vakıfları ve günümüz İslami Finans Kurumlarıyla mukayese edilecektir.

Osmanlı bankacılık tecrübesi İslami finans kurumlarının bugünü ve geleceği açısından değerlendirilecek, bankaların iktisat düşüncesindeki yeri, kurumsal gelişim, iktisadi işlev ve muameleleri bakımından incelenecektir. İslami finans kurumları, Osmanlı’nın para vakıfları ve bankalarıyla mukayeseli bir zeminde ele alınacaktır.

Sunum, müzakere, ödev.

Hasan Ferid, Osmanlı'da Para ve Finansal Kredi, 3. Cilt (Bankacılık), Haz. Mehmet Hakan Sağlam, Hazine Müsteşarlığı Darphane, 2008; Uluyol, Osman, “19. Yüzyılda Osmanlı Devleti’nde Bankacılığın Gelişimi”, Muhasebe ve Finans Tarihi Araştırmaları Dergisi, 16 (2019), 19-40; Akyıldız, Ali, Osmanlı Finans Sisteminde Dönüm Noktası Kâğıt Para ve Sosyo-Ekonomik Etkileri, Eren Yayıncılık, İstanbul, 1996; Al, Hüseyin, “Osmanlı Bankacılığı Üzerine Bir Kaynak Taraması”, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 1/1 (2003), 171-188; Serdaroğlu, Ü. Serdar, Osmanlı Devleti’nde İlk Banka: Dersaadet Bankası: Tüccarlar ve İş Ağları, İktisat, 2021; Pamuk, Şevket, Osmanlı İmparatorluğu’nda Paranın Tarihi, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul, 1999; Ortabağ, Erol, Osmanlı Döneminde Bankacılığın Gelişimi ve Regülasyon, Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2017; Çağatay, Neşet: “Osmanlı İmparatorluğunda Ribâ-Faiz Konusu Para Vakıfları ve Bankacılık”, Vakıflar Dergisi, 1971, S. 9, 39-56; Khan, M. Akram, İslam İktisadının Meseleleri Güncel Durum ve Geleceğin Bir Analizi, İktisat Yayınları, 2018.