Toplumlar için kültürel anlamda çok önemli bir yer işgal eden, kolektif belleğin oluşturulması ve muhafazasında yadsınamayacak bir yeri olan kitle iletişim araçlarından gazete ve dergilerin Türkiye'deki ortaya çıkış ve gelişim süreçleri ile içeriklerine dair bilgi vermek suretiyle, öğrencilerin gerek yakın dönem Türkiye'nin siyasi, toplumsal tarihi ve bundan soyutlanamayacak basının tarihine dair bilgi sahibi olmalarına olanak tanımaktır.

Ders kapsamında Osmanlı Devleti'nde (Türkiye'de) gazetecilik faaliyetlerinin başlangıç dönemlerine ilişkin bilgi verilerek, gazeteciliğin Batıdan yaklaşık 200 yıl gecikmeli olarak görülmesinin nedenleri üzerinde durulacaktır. 19. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı Devleti'ndeki maarif politikaları, toplumsal ve siyasi vaziyete değinilerek ilk gazetecilerce basının eğitim işlevi temel alınarak umumun politik yaşama dahil edilmesinde üstlendikleri role dikkat çekilecektir. Bu anlamda anayasacılık düşüncesiyle halkın basın yoluyla tanıştırılması sürecine içerikler üzerinden değinilecektir. Liberalizm ve pozitivizm düşünce akımlarının yine basın içerikleri yoluyla umuma ulaştırılması konusuna örnekler üzerinden temas edilecektir. Dönemin resmî politikası olan Osmanlıcılık düşüncesinin tarifi, arka planı ve uygulama aşaması ile bu esnada karşılaşılan sorunlarla, mesele-i Şarkiyyenin basına yansıması ele alınacaktır. 19. yüzyılın son çeyreği itibarıyla İslamcılık düşüncesinin değişen ulusal ve uluslararası konjonktür bağlamında yükselmesi, mevcut siyasi, iktisadi ve içtimai arka plan ile, Jön Türk kongreleri ve yeni siyasi yapılanmalara değinilerek dönemin Jön Türk basını ve ulusal basın içerikleri üzerinden okumalar yapılacaktır. Siyasi Türkçülük fikrinin oluşumuna zemin hazırlayan koşullarla fikrin kuvvet bulduğu ortama dair bilgi verilerek, yanı sıra İkinci meşrutiyet dönemiyle birlikte geçilen çok partili hayat dönemi ile parti gazeteleri konularına değinilecek ve son olarak milli mücadele ortamının sosyo-politik ortamında oluşan basın içerikleri değerlendirilecektir. Son olarak Cumhuriyetin ilk yıllarında Türk basını, dönemin siyasi, ekonomik, sosyo-kültürel ard bağlamı eşliğinde değerlendirilecektir. Dersin kapsamı 1928 harf inkılâbına kadar olan dönemle sınırlıdır.

Bazı haftalar ders esnasında barkovizyon kullanılarak, bir kısım gazetenin orijinal suretleri gösterilerek, üzerinden anlatım yapılacaktır

- Kabacalı, Alpay: Türk Basınında Demokrasi, Ankara, Kültür Bakanlığı Yayınları, 1994. - Ulusoy Nalcıoğlu, Belkıs: Osmanlı'da Muhalif Basının Doğuşu (1828-1878), Yeditepe Yayınları, İstanbul, 2013.