Dersin temel amacı, uzay teknolojilerinin gelişiminin sadece teknik ve fen bilimleri alanlarında değil, sosyal bilimlerde de yarattığı etkileri geniş bir bakış açısıyla analiz etmeyi sağlayan interdisipliner bir kuramsal çerçeve geliştirmektir. Bu çerçeve, uzaydaki gelişmenin siyasal, toplumsal, ekonomik, hukuki diplomatik alanlardaki yansımalarını incelemeyi hedefleyerek, uzay çalışmalarının sosyal bilimlerdeki yerini derinlemesine anlamayı sağlayacaktır. Bu hedef doğrultusunda hazırlanacak eğitim modülleri ve materyaller, öğrencilere sunularak, Türkiye’nin uzay alanındaki beşerî sermayesinin artırılmasına katkı sunulacak ve bu alanda daha donanımlı uzmanların yetiştirilmesine de katkı sağlanacaktır.

Bu müfredat çalışması, “Sosyal Bilimler ve Uzayı Barıştırmak: Yeni Uzay Ekosistemine İnterdisipliner Bakışla Geleceği Şekillendir” başlıklı TÜBİTAK 3005 - Sosyal ve Beşeri Bilimlerde Yenilikçi Çözümler Araştırma Destek Programı kapsamında desteklenen 122G146 numaralı proje kapsamında geliştirilmiştir. Bu ders, uzay çalışmalarının sosyal bilimlere olan etkilerini interdisipliner bir perspektifle ele alarak; uzay diplomasisi, uzay hukuku, uzay güvenliği ve uzay ekonomisi gibi konulara odaklanmaktadır. Ders kapsamında, uzay ekosisteminde ortaya çıkan yenilikçi teknolojiler, küresel işbirlikleri, zorluklar ve fırsatlar değerlendirilecek, uluslararası örgütler ile çeşitli ülkelerin uzay politikaları da analiz edilecektir. Özellikle BM, NATO, ESA ve APSCO gibi uluslararası kuruluşların uzay politikaları ve uzaydaki rolleri değerlendirilerek; ABD, Çin ve Rusya gibi küresel güçlerin yanı sıra Türkiye, Japonya, Hindistan, Güney Kore gibi yükselen güçlerin uzaya ilişkin stratejik hedefleri incelenecektir.

Bu dersin öğretim yöntemleri arasında MOOC ve kısa video çekimleri, sunumlar, resmi doküman ve raporların analizi ile veri setleri yer alacaktır. Bahsedilen materyaller şu konular temel alınarak hazırlanacaktır: yeni uzay ve eski uzay ekosistemi, uzay diplomasisi, uzay hukuku, uzay güvenliği, uzay ekonomisi, uluslararası örgütlerin uzay politikaları, uzayda yenilikçi teknolojiler ve uygulamalar, Avrupa uzay ekosistemi ile Türkiye'nin gelişen uzay politikaları ve küresel ve bölgesel / yükselen güçlerin yükselen güçlerin uzay politikaları ve stratejik hedefleri. Örgütlerin ve ülkelerin uzay politikalarına ilişkin ulusal/uluslararası belgeler ve ESPI raporları incelenerek, uzaydaki işbirlikleri, zorluklar ve fırsatlar hakkında değerlendirme yapılacaktır.

TEMEL KAYNAKLAR Pekkanen, S. M., & Blount, P. J. 2024. Oxford Handbook of Space Security. Oxford University P. Moltz, J. 2019. “The Changing Dynamics of Twenty-First-Century Space Power”. Journal of Strategic Security. Paikowsky, D. 2017. “What is New Space? The Changing Ecosystem of Global Space Activity”, New Space, 5(2), 84-88. ESPI. “Space, Cyber and Defence: Navigating Interdisciplinary Challenges” https://www.espi.or.at/wp-content/uploads/2023/11/ESPI-Report_-Space-Cyber-and-Defence-Navigating-Interdisciplinary-Challenges.pdf ESPI. “What’s Next for Europe in Multilateral Engagement on Space Security?” https://www.espi.or.at/wp-content/uploads/2024/02/ESPI-Report-89-Whats-next-for-Europe-in-multilateral-engagement-on-space-security-1-compressed.pdf 1. HAFTA Sosyal Bilimler ve Uzay: Geleceği Şekillendiren Stratejiler ve Yeni Uzay Ekosistemi Paikowsky, D. 2017. “What is New Space? The Changing Ecosystem of Global Space Activity”, New Space, 5(2), 84-88. Oltrogge, D. L., Christensen, I. A. 2020. “Space Governance in the New Space Era”, Journal of Space Safety Engineering, 7(3), 432-438. Weinzierl, M. 2018. “Space, the Final Economic Frontier”, Journal of Economic Perspectives, 32(2), 173-192. 2. HAFTA Uzay ve İnterdisipliner Çalışmalar: Farklı Alanların Buluşma Noktası Çıvgın, B. 2019. “Güneş Sistemi ve Gezegenlerin Yapısı”. Genel Jeofizik. Ankara Üniversitesi Jeofizik Mühendisliği Bölümü. Batır, K., Şeker, P. 2023. “Uzayın Barışçıl Amaçlarla Keşif ve Kullanımı İlkesi Bakımından Uyduların Kullanımı”, Public and Private International Law Bulletin, 43(2), 615-638. Özdemir, F. T., Kocabıçak, İ. E. 2023. “Bilinmeyen Karanlık: Uzay”. Savunma Sanayii Dergilik. 3. HAFTA Uzay Diplomasisi, Küresel Barış ve Uluslararası Diyalog Erler Bayır, Ö. 2023. “Uzay Diplomasisi”. Yeni - Yeni Diplomasi. Altınbaş Üniversitesi Yayınları. Cross, M. K. D., Pekkanen, S. M. 2023. “Introduction. Space Diplomacy: The Final Frontier of Theory and Practice”, The Hague Journal of Diplomacy, 18(2-3), 193-217. Sitki, E. 2021. “Space-to-Space Warfare and Proximity Operations: The Impact on Nuclear Command, Control, and Communications and Strategic Stability”, Journal for Peace and Nuclear Disarmament, 4(1), 116-140. Yelkenci, F. K. 2022. “The History of Space Exploration: Yesterday, Today and in the Future”. Proceedings for the First Symposium on Space Economy, Space Law and Space Sciences. Istanbul University Press. 4. HAFTA Uzay Hukuku ve Yönetişimi: Gelecek için Sürdürülebilir ve Barışçıl Çözümler Akbay, B. 2023. “Uzay Hukuku ve Uluslararası Hukuk İlişkisinde Mevcut Sorunlara Dair Bir Analiz”, Uluslararası İktisadi ve İdari Çalışmalar Dergisi, 1(1), 1-18. Akün, V. N. 2022. “Space Law under International Conventions and International Documents”, Proceedings for the First Symposium on Space Economy, Space Law and Space Sciences, 101-108. Durkee, M. J. 2023. “Space Law as Twenty-First Century International Law”, Journal of Law & Innovation, 6(1), 13-32. Maitin, A. 2022. “Growth of Space Law and Its Implications: Outer Space and International Law”, Indian Journal of Integrated Research in Law, 2(2), 1-13. Hsieh, M. M. 1998. "The Work of the Committee on the Peaceful Uses of Outer Space (COPUOS)", Annals of Air and Space Law, 23, 293-302. 5. HAFTA Uzay Güvenliği: Yeni Zorluklar ve Çözüm Yolları Egeli, S. 2020. “Uzay Güvenliği Stratejisi”. Strateji Düşüncesi: Kuram, Paradoks, Uygulama. Editörler: Karaosmanoğlu, A. L., Aydınlı, E. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları. Buono, S., Bateman, A. 2024. “A Short History of Space Security”. The Oxford Handbook of Space Security. Editörler: Pekkanen, S. M., Blount, P. J. New York: Oxford University Press. Peperkamp, L. 2020. “An Arms Race in Outer Space?”, Atlantisch Perspectief, 44(4), 46–50. Moltz, J. C. 2019. “The Changing Dynamics of Twenty-First-Century Space Power”, Journal of Strategic Security, 12(1), 15–43. NATO. “NATO 2022 Strategic Concept”. https://www.nato.int/nato_static_fl2014/assets/pdf/2022/6/pdf/290622-strategic-concept.pdf 6. HAFTA Uzay Ekonomisi ve Şirketler: Yenilikçi Çözümler ve Gelişen Fırsatlar Gregg, J. 2021. “The Space Economy Is Already Here”. The Cosmos Economy: The Industrialization of Space. Springer. Darıcı, S., Yazici, A. 2019. “The New Opportunities in Space Economy”, İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 8(4), 3252-3271. Wang, H. 2020. "Commercial Space Companies: Lawmakers of 21st Century New Space", Journal of Space Law, 46(1), 221-259. Maraš, D., Dangubić, M. 2022. “Cooperation Between Government Agencies and Private Companies in Space: The Case of the United States”, Astropolitics, 20(2–3), 226–237. Erler Bayır, Ö., Mermer Akmaz, K., Aktaş, Ö. 2021. “New Space: The European Union’s Evolving Space Policy and Changing European Space Ecosystem”, Studies in European Affairs, 25(4), 113-132. 7. HAFTA Uzay ve Uluslararası Örgütler: BM, NATO, ESA, APSCO Adams, B. 2019. “Cooperation in space: An International Comparison for the Benefit of Emerging Space Agencies”, Acta Astronautica, 162, 409-416. APSCO (Asia-Pacific Space Cooperation Organization). “Development Vision 2030 of the Asia-Pasific Space Cooperation Organization (APSCO)”. http://www.apsco.int/upload/file/20190304/2019030411022230805.pdf European Parliament. “Outcome of the Madrid NATO Summit, June 2022”. https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/ATAG/2022/733604/EPRS_ATA(2022)733604_EN.pdf IFRI (Institut Français des Relations Internationales). “NATO’s New Ambitions for Space”. https://www.ifri.org/sites/default/files/migrated_files/documents/atoms/files/ifri_hainaut_nato_spatial_ambitions_2024.pdf The European Space Agency. “This is ESA”. https://indd.adobe.com/view/2bbc44a6-73c7-4de3-96e1-a0bfa3c68294 8. HAFTA Uzay ve Küresel İşbirlikleri: Bilim, Teknoloji ve Ortak Hedefler Adams, B. 2019. “Cooperation In Space: An International Comparison for the Benefit of Emerging Space Agencies”, Acta Astronautica, 162(3). Fukushima, Y. 2010. “An Asian Perspective on the New US Space Policy: The Emphasis on International Cooperation and Its Relevance to Asia”, Space Policy, 27(1). Mains, R. C. 2008. “International Cooperation and Competition in Space: Some Lessons and Projections for Space Commercialization”, AIAA Space 2008 Conference & Exposition. Seçkin, B. 2012. “Yeni ABD Ulusal Uzay Politikası ve Uzay Alanında Uluslararası İşbirliği İçin Engeller ve Fırsatlar”, Science and Technology Policies Research Center Tekpol Working Paper Series. 9. HAFTA Uzayda Yenilikçi Teknolojiler, Keşifler ve Uygulamalar Egeli, S. 2023. “Emerging and Disruptive Technologies in Russia’s War against Ukraine”. Russia’s War on Ukraine. Editörler: Vicente, A., Sinovets, A., Theron, J. Springer. Madry, S. 2020. “Space Technology Drivers of Change”. Disruptive Space Technologies and Innovations: the Next Chapter. Editör: Vakoch, D. A. San Francisco: Springer International Publishing. Özyıldırım, A. 2023. “Space From Perspective of National Security”, Savunma Bilimleri Dergisi, 2(43), 384–397. Asan Institute for Policy Studies. “Space Technology Development: Effects on National Security and International Stability”. http://en.asaninst.org/wp-content/uploads/2014/07/Asan-Report-Space-Technology-Development.pdf Raska, M., Davis, M. 2024. “The ‘AI Wave’ in Space Operations: Implications for Future Warfare”. The Oxford Handbook of Space Security. Eds: Pekkanen, S. M., Blount, P. J. New York: Oxford University Press. 10. HAFTA Avrupa Uzay Ekosistemi: Ülkelerin Politikaları, Gelecek Vizyonları ve Stratejik Hedefler Erler Bayır, Ö., Mermer Akmaz, K., Aktaş, Ö. 2021. “New Space: The European Union’s Evolving Space Policy and Changing European Space Ecosystem”, Studies in European Affairs, 25(4), 113-132. European Parliament. “European Space Policy: Historical Perspective, Specific Aspects and Key Challenges”.https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/IDAN/2017/595917/EPRS_IDA(2017)595917_EN.pdf Cellerino, C. 2023. “EU Space Policy and Strategic Autonomy: Tackling Legal Complexities in the Enhancement of the ‘Security and Defence Dimension of the Union in Space’”, European Papers, 8(2), 487-501. ESPI (European Space Policy Institute). “ESPI Report 75 - European Space Strategy in a Global Context - Executive Summary”. https://www.espi.or.at/wp-content/uploads/2022/06/ESPI-Public-Report-75-European-Space-Startegy-in-a-Global-Context-Executive-Summary.pdf Rodriguez-Donaire, S., Gil, P., Garcia-Alminana, D., Crisp, N. H., Herdrich, G. H., Roberts, P. C. E., Kataria, D., Hanessian, V., Becedes, J., Seminari, S. 2022. “Business Roadmap for the European Union in the NewSpace Ecosystem: A Case Study for Access to Space”, CEAS Space, 14, 785–804. 11. HAFTA Gelişen Uzay Ekosisteminde Türkiye: Politikalar, Hedefler ve Uygulamalar Baykal, S., Erler Bayır, Ö. 2024. “Space Diplomacy: The Case of Türkiye as a Regional Actor”, Studies in European Affairs, 28(4), 263-278. Türkiye Uzay Ajansı. “TUA Stratejik Plan 2022-2026”. https://cdn.tua.gov.tr/616ebf277e94b.pdf SETA. “Assessing Türkiye’s Role in the Global Space Competition”. https://www.setav.org/en/assets/uploads/2024/01/A87En.pdf Ercan, C., Kale, İ. 2017. “Historical Space Steps of Turkey: It Is High Time to Establish the Turkish Space Agency”, Acta Astronautica, 130, 67-74. Türkiye Uzay Ajansı. “Milli Uzay Programı Strateji Belgesi, 2022-2030”. https://cdn.tua.gov.tr/62988f09d2a2e.pdf 12. HAFTA Küresel Güçler ve Uzay Politikaları: ABD, Çin, Rusya Smith, M. S. 2011. “President Obama’s National Space Policy: A Change in Tone and A Focus on Space Sustainability”, Space Policy, 27(1), 20-23. Brachet, G., Pasco, X. 2011. “The 2010 US Space Policy: A View from Europe”, Space Policy, 27(1), 11-14. Edelkina, A., Karasev, O., Velikanova, N. 2015. “Space Policy Strategies and Priorities in Russia”, Higher School of Economics, 3-16. Chen, Y. 1991. “China's Space Policy: A Historical Review”, Space Policy, 7(2), 116-128. Looper, M. G. 2022. “International Space Law: How Russia and the U.S. are at Odds in the Final Frontier”, South Carolina Journal of International Law and Business, 18(2), 111-125. 13. HAFTA Yükselen Güçlerin Uzay Politikaları: Japonya, Hindistan, G.Kore, Avustralya, Endonezya Fatton, L. 2020. “Japan’s Space Program: Shifting Away From “Non-Offensive” Purposes?, Asie.Visions, (115), 9-36. Cook, S. B. 2014. “Australian Space – Past, Present and Future”. Potential Policy for Australian Military Space. Editör: Brent, K. Canberra: Air Power Development Centre. Lee, S., Sangwoo, S. 2024. “Evolution and Dynamics of the Space Industry in South Korea”, Asie.Visions, (137), 6-34. Beniwal, L. 2021. "A New Space Policy: Critical for the Development of the Space Sector in India", International Journal of Law Management and Humanities, 4(1), 1813-1820. Supancana, I. B. R. 2022. “Indonesian Space Policy, Regulations and Programs: Past Achievements and Future Prospects”. ASEAN Space Programs. Editörler: Verspieren, Q., Berther, M., Coral, G., Nakasuka, S., Shiroyama, H. Singapore: Springer. 14. HAFTA Uzay Politikaları, İşbirliklerinin Değerlendirilmesi, Zorluklar ve Fırsatlar Zahoor, S. 2017. “Maintaining International Peace and Security by Regulating Military Use of Outer Space”, Policy Perspectives, 14(2), 113–135. ESA (European Space Agency). “Artificial Intelligence in Space”. ESA. https://www.esa.int/Enabling_Support/Preparing_for_the_Future/Discovery_and_Preparation/Artificial_intelligence_in_space Pekkanen, S. M. 2019. “Governing the New Space Race”, AJIL Unbound, 113, 92-97.