TARİHÎ TÜRK LEHÇELERİNİN KARŞILAŞTIRMALI DİL BİLGİSİ: YAPI BİLGİSİ

İzlence Formu

Ders Adı TARİHÎ TÜRK LEHÇELERİNİN KARŞILAŞTIRMALI DİL BİLGİSİ: YAPI BİLGİSİ Kod TRAR9001
Kredi 3 AKTS 8
Z/S Seçmeli Teorik Saat 3
Uygulama Saat 0 Lab Saat 0
Ders Dili Türkçe Dersi Veren Doç. Dr. EMİNE TEMEL ALEMDAR
Dersin Veriliş Türü

Dersin Amacı

Türkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı Doktora programında öğrenim gören öğrencilerin Türk dilinin tarihî lehçelerinde kelime türetme faaliyetleri ve yolları hakkında bilgi sahibi olması ve metinler üzerinden uygulama yapabilme becerisi kazanması amaçlanmaktadır.

İçerik

Türk dilinin tarihî lehçeleri şekil bilgisi açısından incelenecek, kelime yapım şekilleri detaylı olarak ele alınıp kelime türleri üzerinde durulacaktır.

Öğretim Yöntemleri

Anlatma Yöntemi, Soru-Cevap Yöntemi, Tartışma Yöntemi (Fikir Taraması Tekniği)

Kaynaklar

1- Barutcu Özönder, F. Sema, “Türkçe Enklitik Edatlar Üzerine: çI / çU”, Kök Sosyal ve Stratejik Araştırmalar Dergisi, C. III, S. 2, 2001: 75-86. 2- Bodrgoligeti, A.J.E., A Grammar of Chagatay, Lincom, Europa 2001. 3- Brockelmann, Carl, Osttürkische Grammatik Der Islamischen Litteratur-Sprachen Mittelasiens, E.J. Brill, Leiden 1951. 4- Caferoğlu, Ahmet, Türk Dili Tarihi, Enderun Kitabevi, İstanbul 1972. 5- Deny, Jean, Grammarie de la Language Turque (Dialecte Osmanlı), Paris 1920-1921. (Türkçeye çev. Elöve, Ali Ulvi, Türk Dili Grameri (Osmanlı Lehçesi), Maarif Matbaası, İstanbul 1941.) 6- Eckmann, Janos, Chagatay Manual, Bloomingtom, 1966 (Tercüme eden: Karaağaç, Günay, Çağatayca El Kitabı, TDK Yayınları, Ankara 2017). 7- Ercilasun, Ahmet Bican, Kutadgu Bilig Grameri- Fiil-, Ankara 1984. 8- Ercilasun, Ahmet Bican, Başlangıcından Yirminci Yüzyıla Türk Dili Tarihi, Akçağ Yayınları, Ankara 2005. 9- Erdal, Marcel, Old Turkic Word Formation A Functional Approach to the Lexion, Vol. I-II, Otto Harrassowitz, Wiesbaden 1991. 10- Ergin, Muharrem, Türk Dil Bilgisi, Bayrak Yayınları, İstanbul 2007. 11- Gülsevin, Gürer, Eski Anadolu Türkçesinde Ekler, TDK Yayınları, Ankara 2007. 12- Hacıeminoğlu, Necmettin, Harezm Türkçesi Grameri, TDK Yayınları, Ankara 1966. 13- Hacıeminoğlu, Necmettin, Karahanlı Türkçesi Grameri, TDK Yayınları, Ankara 2003. 14- Hacıeminoğlu, Necmettin, Türk Dilinde Yapı Bakımından Fiiller, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara 1991. 15- Hatiboğlu, Vecihe, “Türkçedeki Eklerin Kökeni”, Türk Dili, C. XXIX, S. 268, Ocak 1974. 16- Korkmaz, Zeynep, Türkçede Eklerin Kullanılış Şekilleri ve Ek Kalıplaşması Olayları, TDK Yayınları, Ankara 1994. 17- Korkmaz, Zeynep, Türkiye Türkçesi Grameri Şekil Bilgisi, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 2009. 18- Sev, Gülsel, Tarihî Türk Lehçelerinde Hâl Ekleri, Akçağ Yayınları, Ankara 2007. 19- Tekin, Şinasi, İştikakçının Köşesi, Türk Dilinde Kelimelerin ve Eklerin Hayatı Üzerine Denemeler, Dergah Yayınları, İstanbul 2014. 20- Tiken, Kamil, Eski Türkiye Türkçesinde Edatlar, Bağlaçlar, Ünlemler ve Zarf-fiiller, TDK Yayınları, Ankara 2004. 21- Timurtaş, F. Kadri, Eski Türkiye Türkçesi (15. Yüzyıl, Gramer-Metin-Sözlük), Akçağ Yayınları, Ankara 2005. 22- Zeynalov, F., Türk Lehçelerinin Karşılaştırmalı Dil Bilgisi, çev. Yusuf Gedikli, İstanbul 1993. İNCELENECEK METİNLER 1- Arat, Reşit Rahmeti (çev.) Yusuf Has Hacip Kutadgu Bilig I Metin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2007. 2- Arat, Reşit Rahmeti (çev.) Yusuf Has Hacip Kutadgu Bilig I Metin. İstanbul: Kabalcı Yayınevi, 2008. 3- Arat, Reşit Rahmeti (çev.) Yusuf Has Hacip Kutadgu Bilig II Çeviri. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1988. 4- Arat, Reşit Rahmeti. Kutadgu Bilig III Indeks. Hazırlayan Kemal Eraslan, Osman F. Sertkaya, Nuri Yüce. İstanbul: Türk Kültürü Araştırma Enstitüsü, 1979. 5- Arat, Reşit Rahmeti. Yusuf Has Hacip Kutadgu Bilig I Metin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2007. 6- Ata, Aysu. NÀãırü’d-dìn Bin BurhÀnü’d-dìn Rabàÿzì Úıãaãü’l-EnbiyÀ (Peygamber Kıssaları) II Dizin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1997. 7- Atalay, Besim (çev.) Kâşgarlı Mahmud Divanü Lûgat-it-Türk (Çeviri). I, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2006. 8- Atalay, Besim (çev.) Kâşgarlı Mahmud Divanü Lûgat-it-Türk (Dizin). IV, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2006. 9- Eckmann, János. Nehcü’l FerÀdìs-UştmaòlarnıÆ Açuq Yolı (Cennetlerin Açık Yolu) Dizin-Sözlük. Hazırlayan Aysu Ata, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2004. 10- Eckmann, János. Nehcü’l FerÀdìs-UştmaòlarnıÆ Açuq Yolı (Cennetlerin Açık Yolu) I. Metin II. Tıpkıbasım. Yayınlayan Semih Tezcan, Hamza Zülfikar, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2004. 11- Ercilasun, Ahmet Bican. Türk Kağanlığı ve Türk Bengü Taşları. İstanbul: Dergah Yayınları, 2016. 12- Ergin, Muharrem. Dede Korkut Kitabı-1. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2009. 13- Ergin, Muharrem. Orhun Abideleri. İstanbul: Boğaziçi Yayınları, 2011. 14- Karasoy, Yakup. Şiban Han Dîvânı (İnceleme-Metin-Dizin-Tıpkıbasım). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1998. 15- Temel Alemdar, Emine, Geç Dönem Doğu Türkçesinde Geleneksel Tıp Kitabı, İstanbul: Doğu Kütüphanesi Yayınları, 2023. 16- Thackston, Wheeler. Muhammad Zahiruddin Muhammad Bâbur Mirza, Bâburnâme. The Department of Near Eastern Languages and Civilizations Hardvard University, 1993. 17- Tulum, M. Mahur ve Kenan Azılı. Eski Uygurca Edgü Ögli Tigin Anyıg Ögli Tigin (İyi Niyetli Şehzade - Kötü Niyetli Şehzade) Burkancı Seyirlik Eser. İstanbul: Doğu Kütüphanesi, 2015.

Bilgi İşlem Daire Başkanlığı © 2026