TARİHÎ TÜRK LEHÇELERİNİN KARŞILAŞTIRMALI DİL BİLGİSİ: SES BİLGİSİ

İzlence Formu

Ders Adı TARİHÎ TÜRK LEHÇELERİNİN KARŞILAŞTIRMALI DİL BİLGİSİ: SES BİLGİSİ Kod TRAR9000
Kredi 3 AKTS 8
Z/S Seçmeli Teorik Saat 3
Uygulama Saat 0 Lab Saat 0
Ders Dili Türkçe Dersi Veren Doç. Dr. EMİNE TEMEL ALEMDAR
Dersin Veriliş Türü Örgün

Dersin Amacı

Türkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı Doktora programında öğrenim gören öğrencilerin Türk dilinin tarihî lehçelerinde ses olayları hakkında bilgi sahibi olması, ünlü ve ünsüzlerin tarihî seyrini analiz etmesi ve metinler üzerinden uygulama yapabilme becerisi kazanması amaçlanmaktadır.

İçerik

Türk dilinin tarihî lehçeleri ses bilgisi açısından incelenecek, Türk dilin tarihî dönemlerindeki seslerle ilgili özellikler ve ses olayları analiz edilecektir.

Öğretim Yöntemleri

Anlatma Yöntemi, Soru-Cevap Yöntemi, Tartışma Yöntemi (Fikir Taraması Tekniği)

Kaynaklar

KAYNAKLAR 1- Arat, R. Rahmeti. “Türkçe Metinlerde e/i Meselesi”. Rocznik Orientalististyczny. XVII, (1953): 306-313. 2- Bodrogoligeti, A.J.E. A Grammar of Chagatay, Lincom, Europa 2001. 3- Brockelmann, Carl. Osttürkische Grammatik Der Islamischen Litteratur-Sprachen Mittelasiens, E.J. Brill, Leiden 1951. 4- Caferoğlu, Ahmet. Türk Dili Tarihi, İstanbul: Enderun Kitabevi, 1972. 5- Deny, Jean. Grammarie de la Language Turque (Dialecte Osmanlı), Paris 1920-1921. (Türkçeye çev. Elöve, Ali Ulvi, Türk Dili Grameri (Osmanlı Lehçesi), İstanbul: Maarif Matbaası, 1941. 6- Duman, Musa. “Klâsik Osmanlı Türkçesi Döneminde i/e Meselesine Dair”. İlmî Araştırmalar. 7, (1999), 65-104. 7- Eckmann, János. Çağatayca El Kitabı. Çeviren Günay Karağaç, Ankara: Akçağ Yayınları, 2003. 8- Emre, Ahmet Cevat. “Türkçede Bulanık e (ė) Fonemi”. Belleten. III/6-7, (1946): 487-497. 9- Ercilasun, Ahmet Bican. Başlangıcından Yirminci Yüzyıla Türk Dili Tarihi. Ankara: Akçağ Yayınları, 2005. 10- Erdal, Marcel. A Grammar of Old Turkic. Leiden-Boston: E. J. Brill, 2004. 11- Erdem, Mehmet Dursun, Münteha Gül, “Kapalı e (é) Sesi Bağlamında Eski Anadolu Türkçesi-Anadolu Ağızları İlişkisi”, Karadeniz Araştırmaları, S. 11, Güz, (2006), 111-148. 12- Ergin, Muharrem. Türk Dil Bilgisi, İstanbul: Bayrak Yayınları, 2007. 13- Hacıeminoğlu, Necmettin. Harezm Türkçesi ve Grameri. Ankara: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, 1997. 14- Hacıeminoğlu, Necmettin. Karahanlı Türkçesi Grameri. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2003. 15- Karamanlıoğlu, Ali Fehmi. Kıpçak Türkçesi Grameri. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1994. 16- Kocaoğlu, Timur. “Ali Şir Nevayî”nin Türkçe Ünlü Sesler Üzerindeki Açıklamaları (Kapalı É / İ Meselesi)”. Ali Şir Nevâyî’nin 560. Doğum, 500. Ölüm Yıl Dönümlerini Anma Toplantısı Bildirileri (24-25 Eylül 2001) içinde, 57-66, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2004. 17- Kocaoğlu, Timur. “Tarihî Türk Lehçeleri Metinlerinin Transkripsiyonlanmasında Kapalı é/i Meselesi”. Türk Kültürü. S. 483-484, (Temmuz-Ağustos 2003), 266-281. 18- Korkmaz, Zeynep. Türkiye Türkçesi Grameri Şekil Bilgisi. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2009. 19- Semedli, Elza. “Türk Lehçelerindeki Bir Ses: Kapalı É”. Journal of Azerbaijani Studies, (2008): 522-535. 20- Semedli, Elza. “Türk Lehçelerindeki Bir Ses: Kapalı é”. Journal of Azerbaijani Studies. (2008), 522-534. 21- Timurtaş, F. Kadri. Eski Türkiye Türkçesi (15. Yüzyıl, Gramer-Metin-Sözlük), Akçağ Yayınları, Ankara 2005. 22- Yavuz, Orhan. “Türkçede Kapalı e”. S.Ü. Fen-Edebiyat Fakültesi Edebiyat Dergisi, S. 6, (1991), 271-306. 23- Zeynalov, F. Türk Lehçelerinin Karşılaştırmalı Dil Bilgisi. çev. Yusuf Gedikli, İstanbul 1993. İNCELENECEK METİNLER 1- Arat, Reşit Rahmeti (çev.) Yusuf Has Hacip Kutadgu Bilig I Metin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2007. 2- Arat, Reşit Rahmeti (çev.) Yusuf Has Hacip Kutadgu Bilig II Çeviri. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1988. 3- Arat, Reşit Rahmeti. Kutadgu Bilig III Indeks. Hazırlayan Kemal Eraslan, Osman F. Sertkaya, Nuri Yüce. İstanbul: Türk Kültürü Araştırma Enstitüsü, 1979. 4- Ata, Aysu (haz.). Rabgūzi Kısasü’l-Enbiya (Peygamber Kıssaları) Giriş-Metin-Dizin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2019. 5- Atalay, Besim (çev.) Kâşgarlı Mahmud Divanü Lûgat-it-Türk (Çeviri). I,II,III. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2006. 6- Atalay, Besim (çev.) Kâşgarlı Mahmud Divanü Lûgat-it-Türk (Dizin). IV, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2006. 7- Ercilasun, Ahmet Bican. Türk Kağanlığı ve Türk Bengü Taşları. İstanbul: Dergah Yayınları, 2016. 8- Ergin, Muharrem. Dede Korkut Kitabı-1. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2009. 9- Ergin, Muharrem. Orhun Abideleri. İstanbul: Boğaziçi Yayınları, 2011. 10- Karasoy, Yakup. Şiban Han Dîvânı (İnceleme-Metin-Dizin-Tıpkıbasım). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1998. 11- Mahmūd Bin 'Alì, Nehcü’l Feradìs-Uştmahlarnıng Açuq Yolı (Cennetlerin Açık Yolu), Tıpkıbasım ve çeviri yazı: János Eckmann, Yayımlayanlar: Semih Tezcan, Hamza Zülfikar, Dizin-Sözlük: Aysu Ata, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2014. 12- Temel Alemdar, Emine, Geç Dönem Doğu Türkçesinde Geleneksel Tıp Kitabı, İstanbul: Doğu Kütüphanesi Yayınları, 2023. 13- Thackston, Wheeler. Muhammad Zahiruddin Muhammad Bâbur Mirza, Bâburnâme. The Department of Near Eastern Languages and Civilizations Hardvard University, 1993. 14- Tulum, M. Mahur ve Kenan Azılı. Eski Uygurca Edgü Ögli Tigin Anyıg Ögli Tigin (İyi Niyetli Şehzade - Kötü Niyetli Şehzade) Burkancı Seyirlik Eser. İstanbul: Doğu Kütüphanesi, 2015.

Bilgi İşlem Daire Başkanlığı © 2026