FIKIH USULÜ

İzlence Formu

Ders Adı FIKIH USULÜ Kod ILHY1075
Kredi 4 AKTS 5
Z/S Zorunlu Teorik Saat 4
Uygulama Saat 0 Lab Saat 0
Ders Dili Türkçe Dersi Veren Dr. Ögr. Üyesi BAYRAM PEHLİVAN
Dersin Veriliş Türü Uzaktan

Dersin Amacı

Dersin amacı, öğrencilerin fıkıh usulünün kavramsal dilini tanımalarını; şer‘î hükümlerin hangi delillerden ve hangi yorum yöntemleriyle elde edildiğini kavramalarını; kat‘îlik-zannîlik, lafız-mâna, sübût-delâlet ve kaynak-istidlâl ilişkilerini ayırt edebilmelerini sağlamaktır. Böylece öğrencilerin klasik usul teorisini yalnızca kavram ve tanım düzeyinde değil, hükme ulaşma ve delilleri değerlendirme mantığı bakımından da bütünlüklü biçimde anlamaları hedeflenmektedir.

İçerik

Bu ders, fıkıh usulünün temel kavramlarını, şer‘î hükmün yapısını, deliller teorisini ve nasların yorumlanmasında kullanılan lafız ve delâlet yöntemlerini sistematik biçimde ele alır. Ders, fıkıh usulünün İslam ilimleri içindeki yerini ve tarihsel gelişimini ortaya koymakla başlar; hüküm ve delil kavramlarının ardından Kur’an ve Sünnet’in kaynak değeri, lafızların kapsam ve delâlet özellikleri, haber teorisi, nesih, teâruz ve tercih, icmâ, kıyas ve tâlî deliller incelenir. Dönemin sonunda klasik fıkıh düşüncesinin mezhep kurumu etrafındaki yapısı ile 18. yüzyıldan itibaren ortaya çıkan ıslah, tecdid ve modernleşme arayışları değerlendirilir.

Öğretim Yöntemleri

Ders, haftalık sunumlar üzerinden konu anlatımı, kavramsal çözümleme ve örnek naslar üzerinde uygulama yöntemiyle yürütülür. Temel usul kavramları şemalar, sınıflandırmalar ve fıkhî örnekler yardımıyla açıklanır; Hanefî usulü ile cumhurun yaklaşımı arasındaki farklılıklar ilgili başlıklarda karşılaştırmalı olarak ele alınır. Öğrencilerden haftalık ders materyallerini takip etmeleri ve kavramlar arasındaki ilişkileri örnekler üzerinden kurabilmeleri beklenir.

Kaynaklar

Ders kapsamında İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi tarafından hazırlanan Fıkıh Usûlü ders kitabı ile haftalık konulara ilişkin ders sunumları kullanılacaktır.

Bilgi İşlem Daire Başkanlığı © 2026