Türk Sosyoloji Tarihi I dersi, sosyolojinin Osmanlı modernleşme süreciyle birlikte Türkiye’ye girişini, gelişimini ve kurumsallaşma evrelerini tarihsel bir perspektifle ele almayı amaçlar. Dersin temel odağı, Batı’da doğan sosyolojik düşüncenin Osmanlı entelektüel hayatına eklemlenme biçimlerini, II. Meşrutiyet dönemindeki yoğun fikri tartışmaları ve bu süreçte belirleyici olan Ziya Gökalp ile Prens Sabahattin gibi kurucu isimlerin yaklaşımlarını incelemektir. Bu sayede öğrencinin; Türk sosyolojisinin özgün sorunlarını, Batılı kuramların (Durkheimcı ve Le Playci gelenekler gibi) yerel toplumsal yapıya nasıl uyarlandığını kavraması ve Türkiye’nin modernleşme serüvenini sosyolojik bir birikimle analiz edebilecek yetkinliğe ulaşması hedeflenir.

Türk Sosyoloji Tarihi I dersinin içeriği; Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde ortaya çıkan toplumsal krizlere çözüm arayışları çerçevesinde, sosyolojinin bir "toplum kurtarma ilmi" olarak Türkiye'ye girişini ve erken dönem kurumsallaşma çabalarını kapsamaktadır. Bu çerçevede ders, Tanzimat'tan II. Meşrutiyet'e uzanan süreçteki modernleşme hareketlerini, Batılılaşma tartışmalarını ve bu tartışmaların odağında yer alan Osmanlıcılık, İslamcılık ve Türkçülük gibi temel düşünce akımlarının sosyolojik izdüşümlerini ele alır. İçeriğin merkezinde, Türk sosyoloji geleneğini iki ana damara ayıran Ziya Gökalp'in Durkheimcı "bütüncü/dayanışmacı" yaklaşımı ile Prens Sabahattin'in Le Play ekolünden beslenen "bireyci/adem-i merkeziyetçi" görüşlerinin karşılaştırmalı analizi yer almaktadır. Ayrıca, Darülfünun bünyesinde sosyolojinin akademik bir disiplin haline gelişi, dönemin etkili mecmuaları üzerinden yürütülen entelektüel tartışmalar ve sosyolojinin bir yöntem olarak Türk toplum yapısına uyarlanma süreçleri dersin ana eksenini oluşturmaktadır.

Tarihsel arka planın ve kavramsal çerçevenin aktarılması.

-Hilmi Ziya Ülken, Türkiye’de Çağdaş Düşünce Tarihi, İş Bankası Kültür Yayınları. -Bulut, Y. (2020). Türk Sosyolojisi Tarihi. İstanbul: Küre Yayınları.