Bu ders, tenkit kavramını ve farklı bilim alanlarındaki işlevini tanıtarak hadis ilminde tenkidin Hz. Peygamber döneminden itibaren geçirdiği tarihî gelişimi ortaya koymayı amaçlar. Ayrıca muhaddislerin, fakihlerin ve kelam âlimlerinin hadis tenkidine yaklaşımlarını karşılaştırmalı olarak kavratmayı hedefler. Sened ve metin tenkidinde kullanılan ölçütleri tanıyarak rivayetleri bu ölçütler ışığında değerlendirebilme becerisi kazandırmak da dersin hedefleri arasındadır. Bu yönüyle ders, hadislerin değerlendirilmesinde tarihî birikime dayanan, eleştirel ve yöntemli bir bakış açısı geliştirmeye katkı sağlar.

Ders, tenkit ve eleştiri kavramlarının incelenmesiyle başlar. Ardından tenkidin müspet bilimlerdeki ve sosyal bilimlerdeki işlevleri ele alınarak hadis tenkidi daha geniş bir bilimsel çerçeveye yerleştirilir. Hadis ilminde tenkidin kısa bir tarihçesi sunulduktan sonra Hz. Peygamber, sahâbe ve sahâbe sonrası dönemlerdeki tenkit faaliyetleri kronolojik olarak incelenir. Dersin ikinci yarısında muhaddislerin, fakihlerin ve kelam âlimlerinin hadis tenkidine yaklaşımları karşılaştırılır ve temel hadis kaynaklarının tenkidi meselesi ele alınır. Ardından sened tenkidi, cerh ve ta‘dîl metodu çerçevesinde incelenir. Metin tenkidi ise ilkeleri üzerinden işlenir: Kur’an’a, sünnete ve sahih hadislere, akla, tarihe, İslam’ın genel esaslarına ve tecrübeye uygunluk ölçütleri ayrı ayrı değerlendirilir. Ders, Hadis Usulü dersinde edinilen temel kavram ve bilgileri, tenkit faaliyetinin tarihî gelişimi ve metodolojik ilkeleri açısından derinleştirir.

Seminer tarzı sunum, tartışma ve öğrencilere ödev hazırlatılması.

Ertürk, Mustafa. Metin Tenkidi. Ankara: Fecr Yayınları.