Bu ders, ahlaki bilgi ile ahlaki yargı arasındaki ilişkiyi tarihsel, düşünsel ve kavramsal dönüşümü içinde incelemeyi amaçlamaktadır. Ders boyunca kavramları kullanmak ile kavramları bilmek, doğru bilgi ile doğru eylem, akıl ile duygu, evrensellik ile tarihsellik, olgu ile değer, malumat ile bilgi ve bilgi ile yargı arasındaki ayrımlar ele alınacaktır. Platon ve Aristoteles’ten Hume, Kant, Nietzsche, Freud ve Wittgenstein’a, Rorty, Heller, Bauman ve Agamben’e uzanan düşünsel çizgide ahlaki bilginin kaynağı, gerekçelendirilmesi, geçerlilik koşulları ve ahlaki yargıyla ilişkisi karşılaştırmalı olarak değerlendirilecektir. Böylece öğrencilerin ahlaki bir yargının yalnızca ne söylediğini değil, hangi kavramlara, bilgi anlayışına ve gerekçelere dayandığını da çözümleyebilmesi amaçlanmaktadır. Dersin sonunda bu sorunlar türetken yapay zekâ bağlamında malumat, bilgi, insan yargısı, faillik ve sorumluluk ilişkisi üzerinden yeniden değerlendirilecektir.

Ahlaki bilgi, kavram ve yargı ilişkisi, farklı bilme biçimleri, pratik akıl, duygu ve sempati, özerklik ve evrensellik, dil ve hakikat, değerlerin ve vicdanın tarihselliği, olgu ve değer ilişkisi, özcülük ve olumsallık, ahlaki karar ve sorumluluk ile türetken yapay zekâ karşısında insan yargısının konumu temel felsefi metinler üzerinden incelenir.

Anlatım, yakın metin okuma ve çözümleme, kavramsal analiz, karşılaştırmalı değerlendirme, soru cevap ve sınıf içi tartışma yöntemleri kullanılacaktır. Temel felsefi metinlerden belirlenen bölümler ders öncesinde okunacak, ders sırasında metinlerdeki kavramsal ayrımlar ve argümanlar ahlaki problemlerle ilişkilendirilerek değerlendirilecektir.

Platon. Sofist. Eski Yunancadan çev. Mehmet Karasan. İstanbul: Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığı Yayınları, 1988. Platon. Kratylos: Giriş, Metin, Çeviri ve Dizinler. Cilt 1. Eski Yunanca aslından çev. Erman Gören. İstanbul: Dergâh Yayınları, 2016. 1. baskı. Agamben, Giorgio. Gelmekte Olan Ortaklık. Çev. Betül Parlak. İstanbul: Monokl Yayınları, 2012. Platon. Devlet. Çev. Sabahattin Eyüboğlu ve M. Ali Cimcoz. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2010. XX. baskı. Platon. Mektuplar. Eski Yunancadan çev. Furkan Akderin. Yay. haz. Ahmet Cevizci. İstanbul: Say Yayınları, 2010. 1. baskı. Aristoteles. Nikomakhos’a Etik. Yunanca aslından çev. Saffet Babür. Ankara: BilgeSu Yayıncılık, 2012. Gözden geçirilmiş 4. baskı. Hume, David. İnsan Doğası Üzerine Bir İnceleme. Çev. Ergün Baylan. Yay. haz. Kurtuluş Dinçer. Ankara: BilgeSu Yayıncılık, 2009. 1. baskı. Smith, Adam. Ahlaki Duygular Kuramı. Çev. Derman Kızılay. İstanbul: Pinhan Yayıncılık, 2018. 1. baskı. Kant, Immanuel. “‘Aydınlanma Nedir?’ Sorusunun Yanıtı.” Çev. Emre Bekir Güven. Korpusgermanistik 3, sy. 1, 2024. Kant, Immanuel. Pratik Aklın Eleştirisi. Çev. İoanna Kuçuradi, Ülker Gökberk ve Füsun Akatlı. Ankara: Türkiye Felsefe Kurumu, 1999. 3. baskı. Nietzsche, Friedrich. “Ahlakdışı Anlamda Doğruluk ve Yalan Üzerine.” Almancadan çev. Oruç Aruoba. Cogito, sy. 16, “Yalan”, 1998, 55-67. Nietzsche, Friedrich. İnsanca, Pek İnsanca I: Özgür Tinliler İçin Bir Kitap. Çev. Mustafa Tüzel. İstanbul: İthaki Yayınları, 2007. 2. baskı. Nietzsche, Friedrich. Ahlakın Soykütüğü: Bir Polemik. Çev. Zeynep Alangoya. İstanbul: Kabalcı Yayınevi, 2011. 1. basım. Freud, Sigmund. Uygarlığın Huzursuzluğu. Çev. Haluk Barışcan. İstanbul: Metis Yayınları, 2011. 4. basım. Wittgenstein, Ludwig. Tractatus Logico-Philosophicus. Çev. Oruç Aruoba. İstanbul: Metis Yayınları, 2013. 7. baskı. Wittgenstein, Ludwig. “Etik Üzerine Bir Ders.” yeni binyılın kıyısında, 31 Ocak 2025. Wittgenstein, Ludwig. Kesinlik Üstüne + Kültür ve Değer. “Kesinlik Üstüne” çev. Doğan Şahiner. İstanbul: Metis Yayınları, 2009. Rorty, Richard. Olumsallık, İroni ve Dayanışma. Çev. Mehmet Küçük ve Alev Türker. Yay. haz. Tuncay Birkan. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 1995. 1. baskı. Heller, Agnes. Bir Ahlak Kuramı. Çev. Abdullah Yılmaz, Koray Tütüncü ve Ertürk Demirel. Yay. haz. Ertürk Demirel. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2006. 1. baskı. Bauman, Zygmunt. Postmodern Etik. Çev. Alev Türker. Yay. haz. Mehmet Küçük. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2011. 2. baskı. Agamben, Giorgio. “Potansiyellik Üzerine.” Çev. Serhat Celâl Birdal. Viraverita, 24 Şubat 2014. İstanbul Yapay Zekâ Etiği Bildirgesi. İstanbul: Uygulamalı Felsefe Derneği Yayınları, 2026. 1. baskı.